Onderzoek WUR

In gemeente Leeuwarden zijn vier bomen uitgekozen om mee te doen aan een onderzoek van Wageningen University Research. Donderdag 9 februari worden deze bomen voorzien van sensoren. Zo wordt de ontwikkeling van de bomen de komende jaren in de gaten gehouden.

Waarom is dit belangrijk?
Klimaatverandering stelt onze bomen op de proef. De gemeente Leeuwarden werkt samen met Wageningen Research aan een systeem waarmee we in de toekomst in staat zijn de gezondheid van een boom continu te kunnen volgen. Daarvoor doen we metingen aan bomen op de grond en maken we gebruik van data.

Meer weten over dit project? Klik dan hier.

Terug naar het overzicht

Wat heeft Bosk Leeuwarden gebracht?

Wat heeft Bosk Leeuwarden, haar inwoners en bezoekers gebracht? En natuurlijk: wat is er met al die bomen gebeurd? Stad + Groen vroeg dit aan onze collega Nico Kelderhuis , landschapskunstenaar Bruno Doedens en Toon Ebben van Boomkwekerij Ebben en schreef er een mooi artikel over. Lees het hieronder!

Een tipje van de sluier: er komt een boek, een film en er is interesse vanuit heel Europa. Daarnaast zijn de gemeten en waargenomen veranderingen indrukwekkend te noemen. En: met de bomen gaat
het goed.

Terug naar het overzicht

127 vergroende bushaltes = 900 m2 groene daken erbij

14 december 2022 was de opening van de eerste bushalte met sedumdak in Leeuwarden! Het komende jaar komen er nog 126 van deze bushaltes (abri’s) met sedumdaken bij. De daken houden water langer vast en trekken bijen🐝, vlinders🦋 en insecten🐞 aan wat de biodiversiteit in de stad groen doen kleuren! 🌳

Als gemeente willen we in 2025 maximaal duurzaam/circulair inkopen, in 2035 klimaatadaptief zijn en de openbare ruimte vergroenen. De bushaltes met groene daken zijn één van de projecten om de gemeente klimaatbestendig te maken, de biodiversiteit te vergroten en onderdeel van een duurzaam inkooptraject. In totaal komt er met de 127 vergroende bushaltes, 900 m2 extra oppervlakte aan groene daken bij in Leeuwarden. Er worden symbooltegels (toegankelijkheid) aangebracht en alle bushaltes met reclameborden waar verlichting in moet komen, worden voorzien van energiezuinige LED-verlichting. De abri’s met sedumdaken is één van de projecten die de gemeente komend jaar circulair gaat inkopen. ♻

Terug naar het overzicht

Beammen foar Elkenien

Heb jij een stuk grond van minimaal 500 m² beschikbaar voor de aanplant van bomen? In het project Beammen foar Elkenien gaan 92.000 bomen wortel schieten in grond van Fryske grondeigenaren. Dit met als doel bij te dragen aan landschapsversterking in Fryslân. De nieuwe aanplant zal vooral bestaan uit streekeigen bomen en struiken. Deze dragen optimaal bij aan het herstel van de biodiversiteit. Door meer jonge bomen te planten vergroten we de CO2-opname en wordt ons Fryslân groener, mooier, diverser én koeler.
Binnen het budget is nog ruimte voor nieuwe locaties!

Zie link voor meer info: https://www.fmf.frl/project/beammen-foar-elkenien/

Terug naar het overzicht

Eerste bosk-bomen geplant op de Zwette en de Hemrik

Wethouder Abel Reitsma plant bosk-boom in kraan op bedrijventerrein de Zwette

Dinsdagochtend zijn de eerste Bosk-bomen aangeplant op de Zwette en de Hemrik. Wethouders Abel Reitsma en Evert Stellingwerf doken de takel in om de eerste bomen te planten op het terrein van Verno verhuur en Kooistra.com. In totaal worden er 205 bomen geplant op de Zwette en de Hemrik.

Stap in de groene richting
Een groot deel van de bedrijventerreinen is sterk verhard en dit kan problemen als hittestress en wateroverlast versterken. Bomen maken de Zwette en de Hemrik beter bestendig tegen het veranderende klimaat. Ze houden water vast, binden C02 en fijnstof en bieden verkoeling en schaduw in de zomer. Meer groen maken de bedrijventerreinen ook aantrekkelijker om te werken, een bedrijf te vestigen of om er producten te kopen. De actie is mogelijk gemaakt door 40 ondernemers van de Zwette en de Hemrik samen met de bedrijvenverenigingen de Zwette en de Hemrik en de gemeente Leeuwarden. De bomen komen op de terreinen van deze ondernemers te staan. Groenbedrijf Van Beets plant de bomen in logistieke samenwerking met loonbedrijf Brak.

Groene subsidies
De gemeente biedt subsidies aan voor het vergroenen van het eigen terrein en het slim omgaan met regenwater. Bijvoorbeeld door de aanleg van een groen dak, wateropvanginstallatie of de aanleg van een groene tuin. Kijk op www.leeuwarden.nl/subsidies voor een overzicht van alle mogelijkheden.

Terug naar het overzicht

Kies de juiste boom voor in de tuin

Het najaar is de perfecte periode om een boom te planten. Voor iedere tuin is er wel een geschikte boom. We helpen je graag op weg met deze boomsoorten.

Waarom een boom in jouw tuin?

Bomen leveren een belangrijke bijdrage aan een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. Sommige bomen zijn een voedselbron voor mens en dier met ieder jaar volop fruit, zaden of noten. Vogels zoeken bomen en struiken als veilige nestel- of schuilplaats. Mensen voelen zich geestelijk en lichamelijk gezonder wanneer ze zicht hebben op natuur. Veel mensen weten het bos te vinden om te ontspannen. Maar ook in eigen tuin kun je volop genieten van de natuur dichtbij, met meer groen en het planten van een boom.

Bomen zorgen voor schaduw en verkoeling in de tuin, leggen koolstofdioxide (CO2) vast, verbeteren de luchtkwaliteit, beperken de toevoer van overtollige neerslag naar het riool, bieden privacy en ze verhogen de waarde van vastgoed. Voor iedere tuin en grondsoort is wel een geschikte boom te vinden.

Geschikte tuinbomen

Bomen die geschikt zijn om in de tuin te planten zijn:

Amelanchier – Krentenboompje
Makkelijk boompje of grote struik, doet het vrijwel overal goed. Witte bloesem met nectar in het voorjaar, een prachtige herfstkleur en zoete zwart-rode vruchtjes voor mens en dier.
Acer pseudoplatanus – Gewone esdoorn
De meeste inheemse esdoorns worden veel te groot, maar Acer ‘Brilliantissimum’ (5-7 m) of Acer ‘Prinz Handjery’ (4-5 m) blijven kleiner en hebben bovendien mooi gekleurd blad. Esdoorns groeien op elke goede tuingrond en de groengele bloemtrosjes in april leveren veel nectar voor insecten.
Cornus mas – Gele kornoelje
Inheemse struik of boom tot 5 à 6 meter hoog. In februari/maart een lentebode met een waas van gele bloempjes op de kale takken, die welkom voedsel vormen voor de vroegst ontwakende insecten. Maakt felrode langwerpige bessen, eetbaar voor mens en dier. Verdraagt droogte.
Ilex aquifolium – Hulst
Inheemse boom tot circa 6 meter hoog, wintergroen, kan ook in de schaduw van het huis staan. De witte bloemetjes in mei zijn goed voor insecten. Vrouwtjesbomen, zoals de makkelijk verkrijgbare Ilex ‘J.C. van Tol’ dragen rode bessen, die mooi zijn voor kerststukjes, maar ook door vogels gegeten worden.
Mespilus germanica – Mispel
Vergeten fruitgewas met witte bloemen in mei. Kan goed tegen hitte en droogte.

Nog enkele tips

1.Accepteer een paar weken bladval, zelfs een wintergroene naaldboom verliest wel wat.
2.Onderzoek vooraf goed op welke plek je graag schaduw in de tuin wilt hebben, want een boom is geen zonnescherm die je daarna nog open en dicht kunt doen.
3.Geef zoveel mogelijk informatie over je tuin (omvang, grondsoort, standplaats) en andere specifieke wensen door aan een medewerker van een tuincentrum of boomkweker zodat je samen de juiste boom voor de juiste plek kunt uitkiezen.
4.Het beste tijdstip om een boom te planten is het najaar. De bomen zijn dan in rust.
Terug naar het overzicht

Eerste bomen van Bosk geplant in Bennerpark

Wethouder Nathalie Kramers heeft vrijdag 11 november de eerste boom van Bosk geplant in het Bennerpark in Leeuwarden. In totaal zijn er vier boskbomen geplant. Dit moment was tegelijkertijd de feestelijke start van de aanplant van de andere 1200 boskbomen.

Bij de aanplant van de eerste boom waren ook Bruno Doedens van Bosk, Sjoerd Bootsma van Arcadia en een vertegenwoordiger van Vlietvaardig aanwezig. De aanplant van deze vier bomen maakt deel uit van de in totaal 160 bomen die in Leeuwarden Oost worden geplant. Dit is een onderdeel van het programma Leeuwarden Oost, een twintigjarig programma op het gebied van opleiden, werk, gezondheid en wonen. Het programma is bedoeld om de leefbaarheid in de oostelijke stadswijken te verbeteren. Kij

Klimaatverandering afremmen en meer welzijn in Leeuwarden Oost

Met het planten van 160 bomen van Bosk wil de gemeente Leeuwarden Oost groener en leefbaarder maken. Bomen zijn belangrijk bij het tegengaan van klimaatverandering. Ze dragen bij aan meer biodiversiteit, geven verkoeling op warme dagen en nemen water op bij zware regenval en gaan daardoor wateroverlast tegen. Bomen hebben daarnaast nog een aantal voordelen voor de omgeving en de mensen die er in de buurt wonen of werken. Een groene omgeving ontspant, zorgt voor meer concentratie, verlaagt stress en nodigt mensen uit om elkaar te ontmoeten. Zo werken we als gemeente aan een groenere en bos(k) rijke omgeving.

Vervolg van de aanplant van bosk-bomen

Alle bomen van Bosk krijgen in de maanden november en december een vaste plek in de gemeente Leeuwarden. Daarnaast wordt een aantal bomen geplant in Akkrum en Mantgum. Op www.groenleeftinleeuwarden.nl/bosk/ vindt u meer informatie over de plantlocaties.

Terug naar het overzicht

Opnieuw 2 klimaatburgemeesters dit jaar!

Lenny Alkemade mag zichzelf het komende jaar klimaatburgemeester van de gemeente Leeuwarden noemen. Samen met Susan Janssen- Jouwsma die dit jaar voor de tweede keer meedoet. Beide burgemeesters kregen vorige week een bos bloemen uit handen van wethouder Duurzaamheid, Evert Stellingwerf. In dit interview voelen we Lenny aan de tand over haar klimaatburgemeesterschap.

Wat was voor jou de aanleiding om je aan te melden voor klimaatburgemeester?

“Ik ben de hele dag bezig met duurzaamheid en het ventileren van mijn groene gedachtengoed. Wellicht tot irritatie van sommigen. Maar ik krijg ook veel leuke reacties en zet mensen aan het denken. Daarom heb ik mij aangemeld als klimaatburgemeester.”

“Ik kom uit een boerengezin en bij ons thuis was een gevleugelde uitspraak: ‘Wie wat bewaart, die heeft wat’. We maakten alles zelf. Wat stuk ging, was materiaal voor een volgend knutselproject. We hadden een moestuin, melk van de koe en leefden heel bewust. Alles werd hergebruikt. Niet uit zuinigheid, maar vanuit de gedachte: ‘Je hebt het en wellicht kun je het nog een keer gebruiken’. Dat heet tegenwoordig circulair, maar komt eigenlijk op hetzelfde neer. Zo min mogelijk weggooien en de waarde van materialen inzien. En alles smaakte ook een stuk lekker. Ik wil graag weer dat bewustzijn van alles wat we hebben weer bij mensen aanwakkeren.”

“Heel veel mensen gaan voorbij aan wat er in hun omgeving gebeurt. En dat vind ik zo zonde. Bijvoorbeeld het eerste roodborstje in de tuin of een zelf opgekweekte bloem die eindelijk in bloei komt. Dat zijn de momenten die ik koester en vasthoud. Zo liep ik laatst langs het Beursplein. Ik zag 2 futen in het water. Tussen al het rumoer van verkeer en mensen eromheen, maar zij hadden het leuk met elkaar. Oog hebben voor de wereld om je heen en bijdragen aan die omgeving is voor mij waar duurzaamheid begint. Ik ben ook van mening dat als je bewust leeft, je meer geniet van het leven.”

Wat laat jij straks achter?  

Wie Lenny kent, weet dat ze een gedreven bezige bij is. Ze heeft de afgelopen 2 jaar veel betekent voor Bosk. Denk aan de organisatie van het politiek podium in het Bosk. Daar zijn twee moties uitgekomen. En de rechtszaak van de natuur leidde tot het opstellen van een manifest wat ze gaat overhandigen aan de tweede kamer. Ook zijn de expositie van Bosk en de duurzame markten in de centrale hal haar idee. Wat drijft Lenny om dit soort projecten op te pakken?

“Ik doe dit allemaal niet voor mezelf, maar ik wil goed voorouderschap promoten. Hoe laten we de wereld achter, onder andere voor mijn dochter en toekomstige kleinkinderen? Daar moeten we allemaal zelf een rol in spelen. Niet voor onszelf, maar onze volgende generaties. Ik keek steeds naar de jeugd om de duurzame handschoen op te pakken, maar met Bosk en de organisatie van de 8e dag heb ik gezien wat ik kan realiseren en tot stand kan brengen.”

“Dat kan ik niet alleen. Daarom probeer ik mensen bij elkaar te brengen en hen deelgenoot te maken. Dat kost veel tijd en hopelijk gaat dit gemakkelijker als klimaatburgemeester. Mijn hoop is dat we als gemeente en mensheid verbeteringen kunnen realiseren en de wereld niet slechter achterlaten.”

Iedereen mag mijn ideeën jatten

Ook thuis leeft Lenny heel bewust. Ze heeft een duurzame woning met zonnepanelen, een warmtepomp, waterdoorlatende oprit, regenton en een regenwateropvang systeem van 16 kuub onder het huis. “Daar halen we warmte uit om het huis te verwarmen en met het water spoelen we de wc door, geven we de planten water en maken we de auto schoon.”

Ook in de tuin probeert Lenny zoveel mogelijk bij te dragen aan de natuur. “Alle tegels die niet meer nodig waren heb ik elders hergebruikt. Voor mijn vakantie legde ik een groentetuin aan met een bodem van tuinafval. Ik had weinig verwachtingen dat dat goed zou komen, omdat er veel zonnige dagen aankwamen. We komen na 10 dagen terug en tot mijn verbazing waren alle groentes explosief gegroeid. Terwijl ze maar weinig water hebben gehad. In juli heb ik nog bloemzaden gezaaid. Die staan nu nog in bloei. Wat een feest! Van het restant groente oogst hebben de insecten weer dankbaar gebruik van gemaakt. Ook proberen we het regenwater beter vast te houden in de tuin door gaten van 50 cm diep te gegraven. Achter struiken waar we toch nooit komen.”

“Dit zijn allemaal low budget dingen die iedereen kan doen. Als iedereen zo zou leven, kijk dan eens wat we kunnen bereiken. Het is niet moeilijk en iedereen mag mijn ideeën jatten. Begin gewoon. Met kleine stapjes kun je zoveel bereiken.”

Je bent nu het hele jaar klimaatburgemeester van Leeuwarden. Wat ga je met deze nieuwe titel doen?

“Friesland telt nu zo’n 4 klimaatburgemeesters. Dat mogen er toch wel meer zijn. Het zou mooi zijn als volgend jaar iedere gemeente een klimaatburgemeester heeft. Dat is mijn missie voor dit jaar. Verder probeer ik ook binnen de organisatie iets te doen, zoals een duurzame relatiegeschenkengids, een burgerberaad en een biobased expositieruimte in de hal. Waarbij we bijvoorbeeld iedere 6 weken een ander thema laten zien. Dit hoeft geen duurzaam thema te zijn, maar hopelijk kunnen we hiermee wel laten zien wat we als gemeente doen. En daarmee de afstand tussen inwoners en de overheid kleiner maken. Daarnaast zijn we in de organisatie ook bezig met het uitwerken van de boskmoties, de duurzame markt op 15 november en het opzetten van een greenoffice. Er komt een boskboom bij het stadhuis en ik ben heel erg benieuwd wat er uit het manifest komt. Uiteraard is er op 15 november de Duurzame markt en wil ik ook gaan kijken of ik deze provincie breed kan organiseren. Er is nog genoeg te doen.”

“Mijn ambitie is meer, meer, meer op het gebied van duurzaamheid. Ik ben vast in 1 jaar niet klaar om dat allemaal te organiseren ’zegt Lenny lachend. “Ik vind het heel mooi dat ik deze rol mag oppakken. En zou graag zien dat iedere gemeente een klimaatburgemeester heeft. Het zou mooi zijn als er een goed netwerk ontstaat en er nog meer aandacht voor deze onderwerpen komt en we nog meer mensen kunnen activeren.”

Lenny Alkemade
Terug naar het overzicht

Steenbreekactie Vosseparkwijk

Spelende kinderen in speeltuin Vosseparkwijk

Kom aanstaande zaterdag 12 november meehelpen met de Steenbreekactie in de Vosseparkwijk! Van 11.00 tot 15.00 uur zijn er allerlei leuke activiteiten, zoals:

  • Lever een tegel uit je tuin in voor een gratis vaste plant
  • Zaadbollen maken
  • Demonstratie flessentuin maken
  • Advies van een hovenier en tips over het aanleggen van jouw groene tuin.

Terug naar het overzicht

Duurzame markt in het gemeentehuis op 15 november

Wil jij meer weten over duurzaamheid en circulaire economie? Dan is de Duurzame Markt in het gemeentehuis perfect voor jou! Na een succesvolle zomereditie organiseert de gemeente Leeuwarden weer de Duurzame Markt. Ondernemers van de vorige editie zijn aanwezig, maar ook nieuwe ondernemers waar je groene hart sneller van gaat kloppen. Op dinsdag 15 november van 13.00 tot 18.00 ben je welkom op de 1e verdieping in het gemeentehuis, Oldehoofsterkerkhof 2 in Leeuwarden.

Kijk je ogen uit bij de Duurzame Markt

Van lekkernijen zoals taartjes, fairtrade koffie tot circulaire bloemenvazen van wijnflessen, je vindt het allemaal bij de duurzame markt. Lokale ondernemers verkopen hun producten en vertellen over hoe hun product circulair tot stand gekomen is. Stap in de spannende escaperoom, zet de VR-bril van Omrin op en neem een tegel mee om in te ruilen voor een gratis plant. Ook zijn de Energiecoaches aanwezig voor advies en al je vragen over energie besparen. Daarnaast kunnen mensen die het hard nodig hebben gratis dames-, heren- en kinderkleding shoppen bij de Buurvrouw & Buurvrouw bus. De toegang is gratis.

Studenten voor een circulaire toekomst

Tijdens de duurzame markt is er ook de Circulaire Challenge. Studenten van scholen uit de gemeente Leeuwarden gaan aan de slag met een circulair vraagstuk voor de bouwprojecten Spoordok, de herinrichting van het Sixmaplein, de verbouwing van Carré 1 in het gemeentehuis en de nieuwbouw in Heechterp. Projectleiders en Barbara Vos van de Uitkijkers helpen de studenten hierbij. De ontwerpen moeten zo circulair en duurzaam mogelijk zijn. Het eindresultaat presenteren ze aan de projectleiders en wethouder Duurzaamheid, Evert Stellingwerf.

Inwoners en studenten betrekken bij de circulaire economie
Gemeente Leeuwarden wil met inwoners en ondernemers werken naar een circulaire economie in 2050. Circulair bouwen is daarin een belangrijk thema bij het klimaatbestendig maken van de gemeente en het afremmen van grondstoftekorten. Met de duurzame markt kunnen bezoekers zien welke ontwikkelingen er zijn en wat er op het moment al allemaal gedaan wordt voor een afvalvrije gemeente.

Terug naar het overzicht

Blaadjes gebruiken als natuurlijke kunstmest

`blaadjes gebruiken als natuurlijke meststof

Het is herfst en dat betekent dat de blaadjes weer van de bomen vallen. Daar is niet iedereen blij mee, maar de buitendienst van de gemeente Leeuwarden wel. Zij gebruiken het blad als bodemverbeteraar.

Een deel van de bladeren wordt samen met ander groene reststromen verwerkt tot bokashi. Dat is Japans voor goed gefermenteerd organisch materiaal. Een ander deel wordt gemineraliseerd, dat wil zeggen dat er goede bacteriën aan worden toegevoegd om het te composteren.

Het blad wat we bewerken biedt veel voordelen. De bodem droogt minder uit, het water wordt beter vast gehouden, de structuur wordt verbetert en er is veel minder uitval van beplantingen.

“Veel blad laten we gewoon liggen, waarna de natuur zijn gang kan gaan”, legt Geert Draaistra van de buitendienst uit. De blaadjes vergaan tot voedingsstof voor bomen en planten. Tegelijkertijd komen er meer wormen in de grond waar vogels dankbaar gebruik van zullen maken. “Wat wil je nog meer? We willen uiteindelijk al het schone, bruikbare blad verwerken.”

Vervuild blad wordt afgevoerd

Niet alle blad kan gebruikt worden. “Vervuild blad laten we afvoeren door Omrin. Blaadjes op straat en langs de stoepranden bijvoorbeeld. De schone blaadjes worden van de voetpaden, fietspaden en grasvelden naar de plantsoenen toe geblazen.”

Afval wordt grondstof

Blaadjes gebruiken om compost of bokashi te maken, is onderdeel van het circulair werken bij de buitendienst. Dat betekent dat groen afval niet meer wordt gezien als afval, maar als grondstof. “In Camminghaburen hebben we bijvoorbeeld in een watertje een eiland gemaakt van houtresten. Dat is niet alleen mooi en natuurlijk, maar is tegelijkertijd een ‘woonplaats’ voor kikkers, salamanders en vele insecten. Boomstronken gebruiken we nu ook als walbeschoeiing. Er is veel meer mogelijk met groen afval dan je denkt.”

Meer weten?
Geert legt je graag alles uit in onderstaand filmpje.

Tips voor thuis
Zelf blad in de tuin? Haal het niet allemaal weg, maar laat het gewoon liggen of hark het van het gras naar de borders. Het is goed voor de bodem, het zorgt voor betere groei, drogen minder snel uit en vogels zijn dankbare gasten.
Terug naar het overzicht

Bosk-ent De Swalker te koop voor het goede doel

De Swalker, kunstwerk van stormhout

Word jij de nieuwe eigenaar van De Swalker (De Zwerver)? Deze ent “liep” afgelopen zomer mee met het Bosk. Nu Bosk is afgelopen is hij op zoek naar een definitieve bestemming. Verenigingen, bedrijven, scholen en particulieren, iedereen met een buitenruimte kan een bod doen op De Swalker. De opbrengst van de veiling gaat naar de kinderafdeling van het MCL.  

Doe een bod op De Swalker
Geef je bod voor maandag 14 november aan de gemeente door. Stuur een e-mail naar groenleeft@leeuwarden.nl met daarin het bedrag, je naam, de toekomstige locatie van De Swalker en de reden waarom je De Swalker wilt adopteren. De winnaar krijgt van ons bericht. De Buitendienst van de gemeente zorgt ervoor dat De Swalker gratis op zijn nieuwe plaats komt te staan.

Een Swalker in jouw tuin, waar moet je rekening mee houden?   

We willen De Swalker een goede plek geven en waar men nog jaren plezier van hem heeft. Naast een kunstwerk is hij een ideale schuilplaats voor insekten en vogels. We plaatsen De Swalker alleen op eigen terrein en niet in de openbare ruimte. Daarnaast heeft De Swalker een vlakke en stabiele ondergrond nodig. Het kunstwerk is onderhoudsvrij.

Wie is De Swalker?

Tijdens Bosk stonden verschillende enten bij de toegangswegen van de stad Leeuwarden. Daar is alleen De Swalker nog van over. De Swalker is gemaakt door Alle de Jong en Daniel Veenstra van de buitendienst. Een flinke storm leverde het hout voor de kunstwerken. Het kunstwerk is 3 meter hoog en 2,5 meter breed. 

De Swalker, kunstwerk van stormhout
Bron: Trendbeheer.com
Terug naar het overzicht